El hijyeni nedir? Neden önemlidir?

Oldukça az önemsediğimiz bu konu gelişmiş ülkelerde çocuk yuvalarındaki eğitimle başlar ve bir çok devlet ve özel sektörlerde her yaşa ve kişiye eğitimle devam eder. Bu konunun ülkemizde sağlık  ve gıda sektörü başta olmak üzere birçok alanda ne kadar önemli olduğunu hepimiz biliyoruz. Fakat yine de hatırlatmak ve vurgulamakta yarar var.

Ellerimizde oldukça yüksek sayıda mikroorganizma  vardır.
Vücudumuzdaki yayılımı  oranı Elde %40,Koltuk altı %15-25,Bel altı %30-39 dur. Mikroorganizmalar bizlere çevreden bulaşır. Dokunduğumuz her yüzeyde hatta hava da bile mikroplar bulunmaktadır. Bakteriler, mayalar, küfler, mantarlar uygun ortam bulduklarında çoğalarak zararlı hale gelirler. Ellerimizle her şeye dokunarak, kontamine oluruz. Hatta biz de başkalarını kontamine ederiz. Yani mikropları  başkasından-çevreden alırız ve biz de başkalarına-çevreye yayarız. Ellerimizde bulunan mikropları da her yerimize farkında olmadan bulaştırırız. Kaşınmak, göz ve agız, burun ,kulak ellemek yeterlidir. Kendi sağlığımızı ve başkalarının sağlıklarını da tehlikeye sokarız. Solunum yolu enfeksiyonları, soğuk algınlığı, bronşit, grip, kolera, diyare, verem vs. hastalıklar bulaşıcıdır. Bu hastalıkların bulaşmasını önlemede en kolay ve en temel yöntem el hijyenini sağlamaktır. El hijyeni temel olarak eller yıkanarak sağlanır.

ELLERİMİZİ NE ZAMAN YIKAMALIYIZ?

•   Her tuvalete gidişten sonra
•   Ellerinizi çok kirli görürseniz hemen
•   Yemek yemeden ve yemek hazırlamadan önce
•   Kirli gıdalara, et, tavuk, balık, sebze, meyve dokunduktan sonra
•   İşten evinize dönmeden önce, evinize vardıktan sonra
•   Hapşırdıktan, öksürdükten, burun, kulak karıştırdıktan sonra
•   Vücudunuzun herhangi bir kirli bölgesine dokunduktan sonra
•   Vücudunuzdaki kesik veya yaralara dokunduktan sonra
•   Gözünüze ve yüzünüze dokunmadan, makyaj yapmadan önce
•   Her hangi tıbbi ilaç ve aplikasyon tatbikinden önce
•   Hayvanları sevdikten ve dokunduktan (kafes, malzeme dahil) sonra
•   Hasta kişilere dokunduktan ve el tokalaştıktan sonra
•   Paraya ve çöplere dokunduktan sonra

NASIL EL YIKAMALIYIZ?

Sıvı sabun veya dezenfektanlı sıvı sabun ile Ilık ve akan su altında iyice ıslatılarak, sabunun iyice yayılması sağlanarak,  en az 15-20 saniye süresince, ellerimizin üstü, altı, parmak araları, tırnak altları, avuç içi, dirsek hizaları iyice ovuşturulur.
Çok iyi bir şekilde sabun ve köpük gidene kadar durulanır.
Kağıt havlu ile veya şahsi havlu ile iyice kurulanır. Kurutma varsa iyice kurutulur.
Musluk kapatılarak ,kağıt havlu çöp kutusuna atılır.
Sağlık ve gıda işinde çalışanlar ayrıca alkollü el dezenfektanı kullanmalıdır.

EL YIKAMA ÇEŞİTLERİ
Sosyal el yıkama
Bu yıkama ile geçici mikroorganizma florası uzaklaştırılır. En az 15 sn dir.

Hijyenik el yıkama
Antimikrobiyal sabunlar ile kendiliğinden kuruyan alkol bazlı antiseptikler kullanılır. En az 10-15 sn dir.

Cerrahi el yıkama
Antimikrobiyal sabunlar ve alkol bazlı antiseptiklerle yapılır. Geçici flora öldürülür, uzaklaştırılır. Bu yıkamada dezenfektanlar da kullanılır. Tırnaklar fırçalanır, Dirseklere kadar el yıkanır.3-5 dk.dır.
 
ÜLKEMİZDE EL YIKAMA İSTATİSTİKLERİ
El yıkama alışkanlıkları; kadınlarda %52, erkeklerde %48 dir.
Yaşa göre el yıkama alışkanlıkları; gençlerde %22, 35-54 yaş arasında %38, 55  yaşının üzerindekilerde %38.
Çok kalabalık yerlerde, uygun olmayan zamanlarda, tuvaleti olmayan yerlerde, sabunsuz  tuvaletlerde el yıkanma alışkanlıkları yok  olmaktadır.
 
El yıkamanın sabun ile etkili, dezenfektanlı sabunla daha etkili, en son alkol ile uygulama yapıldığında daha etkili olduğu ispatlanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü öncülüğünde her yıl el hijyeninin önemini vurgulamak ve farkındalık yaratmak adına dünya çapında 5 Mayıs Dünya El Hijyeni Günü kutlanmaktadır.